Reaktif güç ve bu güce neden olan faz farkı, alternatif akım (AC) sistemlerinin doğası gereği enerji depolama süreçlerinden kaynaklanır. Saf dirençli (rezistif) bir devrede akım ve gerilim aynı anda yükselip aynı anda düşerken, reaktif bileşenler (indüktörler ve kapasitörler) bu aynı anda yükselip düşmeyi bozar. Elektrik motorları, trafolar ve balastlar gibi bobin sargılı cihazlar (indüktör) çalışmak için bir manyetik alana ihtiyaç duyar.

Reaktif güç, alternatif Akım (AC) sistemlerinin dalgalı yapısının ve elektriği taşımak için kullanılan fiziksel malzemelerin kablo, iletkenler, demir çekirdeklerin doğasının kaçınılmaz bir sonucudur

Bir indüktöre ya da bobine gerilim uygulandığında, Lenz Kanunu gereği bobin üzerinde akım değişimine karşı koyan bir zıt elektromotor kuvvet zıt EMK oluşur. Akımın gerilimle aynı anda artıp azalması bu zıt emk nedeniyle değişir ve  akım, gerilimi hemen takip edemez ve gerilimden sonra oluşur. Gerilim maksimum değerine ulaşmışken, akım henüz yükselmektedir. Bu durumda akım,  gerilimin oluşma zamanının gerisinde kalır ve faz farkı oluşarak geri fazda olur.

Kapasitörler  veya kondansatörler ve çok uzun yeraltı kabloları gibi bileşenler enerjiyi elektrik alanında depolar. Bir kapasitöre gerilim uygulandığında, plakalar dolana kadar devreden çok hızlı bir akım geçer. Gerilim ancak plakalar doldukça yükselir. Akım, gerilimden önce maksimum seviyesine ulaşır. Bu durumda akım gerilime göre önce oluştuğundan faz farkı oluşur ve akım gerilime göre ileri fazlıdır. Akım ve gerilim arasında bir faz farkı açısı vardır.

Faz farkı oluştuğunda, döngünün bir kısmında gerilim ve akım zıt işaretli olur  yani biri pozitifken diğeri negatiftir.  Bu anlarda güç, yükten kaynağa doğru geri akar. Aktif güç(P), akım ve gerilimin aynı yönde olduğu, işe dönüşen kısımdır. Reaktif güç (Q) manyetik veya elektrik alanın oluşması için kaynaktan ya da şebekeden çekilen, ancak manyetik ya da elektrik alan sönerken kaynağa iade edilen salınımlı güçtür.

Salıncak Analojisi

Gerilim: Kişinin (Şebeke hatları ya da elektrik santrali ) salıncağı arkadan itme kuvveti. 

Akım: Salıncağın ortaya çıkardığı hız ve hareket.

Görünür Güç: Harcanan toplam efor.

Salıncak: Fabrikadaki motorlar veya cihazlar.

Aktif Güç

Salıncak tam ileri giderken doğru zamanda itilirse verilen enerjinin tamamı harekete dönüşür. Salıncağın yükselmesi aktif güçtür. Tam zamanında ve salıncağı yükselten itişi yapan güç, elektrik şebekesinde üretim santrallerindeki türbinler ve türbinleri döndüren mekanik enerjidir. Salıncak tam ileri doğru giderken doğru zamanlamayla kişi salıncağı ileri doğru iter. Bu uyumlu itme sayesinde salıncak daha da yükseğe çıkar. Gerilim( kişinin itme kuvveti) ve akım (salıncağın hareketi) aynı yönde ve aynı andadır. Salıncağın ağırlığı artarsa salıncağı hızlandırmak için gereken itme kuvvetini artırmak gerekir. Bir başka ifade ile salıncağın ağırlığı (yani şebekedeki yük) veya motorların çektiği akım artarsa, salıncağı aynı yükseklikte ve ritimde sallamaya devam edebilmek için uygulanan itme kuvvetini artırmak gerekir. Elektrik şebekesinde bu durum, jeneratörlerin hattan çekilen yüksek akım nedeniyle elektromanyetik olarak frenlenmesine (rotorun dönmesinin zorlaşmasına) yol açar. Jeneratörlerin yavaşlamaması ve şebeke frekansının (50 Hz) düşmemesi için, jeneratörü döndüren türbinlere verilen buhar, kömür veya doğalgaz miktarı  artırılır.

Reaktif Güç

Zamanlama (faz) farkı olduğunda, salıncakla aranızdaki uyum tamamen kaybolur. Bu durumda salıncak kişiye doğru geri gelirken,  hala onu ileri doğru itmeye (gerilim) çalışırsınız. 

Salıncak ileri doğru gittiğinde, havaya kalkarak bir potansiyel enerji depolar. Elektrik motorunu da gerilimle ittiğinizde, motor bu enerjiyi hemen dönmeye harcamaz, bir kısmını manyetik alan oluşturmak için depolar. Salıncak en tepeye ulaştığında yerçekimi onu geriye doğru hızla çeker; motorun içindeki manyetik alan da sönmeye başladığında, içindeki enerjiyi kablolardan geriye, yani kişiye (şebekeye) doğru gönderir. Salıncağın salıncağı doğru hızla geri gelmesi, akımın şebekeye geri akmasıdır.

Salıncak geri gelirken hala ileri doğru itilmeye çalışılırsa uygulanan kuvvet, salıncağı hızlandırmak yerine onun hızını kesmeye harcanır. İten kişide yorulma başlar. Nakil hatları iten kişi olsun. Bu durumda hatlar ısınır. Salıncağa bir kuvvet uygulanır ancak daha yükseğe çıkamaz ve faydalı iş yapılmaz. Salıncak ileri giderken itilme yerine geri gelirken itilirse zamanlama hatası ya da faz farkı oluşur. Yani, aktif güç ile reaktif güç arasında faz farkı vardır. 

Reaktif güce salıncağın havada  asılı kalması ve iten kişiyi geri itmesi denilebilir. İş yapmayan ama salıncağın sallanmaya devam edebilmesi için havada ya da sistemde sürekli durması gereken enerjidir. Salıncak en tepe noktaya ulaştığında bir anlığına durur ve geri dönmeye başlar. Tam o geri dönüş anında salıncağı yakalayıp tutmak veya yönünü değiştirmek için bir kuvvet uygulanır. Salıncak sallayan kişiye çarpar ve kişiyi geriye doğru zorlar  yani elektrisel yük enerjiyi kaynağa geri gönderir. O an salıncak daha yükseğe çıkamaz yani iş yapılmaz. Motor sargılarında dönme hareketinin başlayabilmesi için önce bir manyetik alan oluşması şarttır. Manyetik alanı oluşturup sonra geri sönen, iş yapmayan ama sistemin ayakta kalması için hatlar arasında gidip gelen kuvvet vardır. 

Salıncak örneğinde hatalı zamanlamalı itişler salıncağı yükseltmese de, salıncağın havada kalmasını, zincirlerin gergin durmasını sağlar. Manyetik alan olmazsa, aktif güç çekilip mekanik bir iş yapılamaz. Reaktif güç, sistemi iş yapmaya hazır, elektromanyetik olarak gergin tutan temel kuvvettir.

Görünür Güç 

Salıncağın arkasında kalarak harcanan toplam efor olan görünür güç, aktif ve reaktif gücün birleşimidir. Zamanlama iyi ise harcanan her güç salıncağı yükseltir (sadece aktif güç). Zamanlama kötüyse, salıncakla sürekli çarpışılır, çok yorulma yapar (hatlarda ısınma) ama salıncak bir türlü yükselmez (yüksek reaktif güç, sıfır aktif güç). Salıncak yükselmez ama aynı zamanda da durmaz. Uygulanan kuvvet, aslında salıncağın zincirlerini gergin tutar, salıncağın havada asılı kalmasını sağlar ve sistemin çökmesini yani salıncağın yere çakılmasını engeller. Elektrik sistemlerinde reaktif güç motorların, trafoların ve bobinlerin içindeki manyetik alanı ayakta tutar.

Elektriksel olarak, aktif güç çekilen enerjinin motorun milini döndürmesi, matkabın delmesi veya fırının ısınmasıdır. Enerji kalıcı olarak bir işe dönüşmüştür. Aktif güç yokken motor mili dönmez, bir yükü kaldırmaz veya ısı üretmez (salıncak yükselmez). Reaktif güç varken motorun içindeki bakır sargıların etrafında manyetik alan oluşur ve söner. Manyetik alan oluşamazsa, motor elektromanyetik olarak kilitlenir ve mekanik iş yapmaya hazır hale  gelemez.

Kompanzasyon

Zamanlama bozulduğunda yani faz farkı oluştuğunda salıncakla çarpışılır ve yorulma başlar ama salıncak hala yükselmez. Kompanzasyon, yorulmamayı sağlar. Şebeke hatları gereksiz yere meşgul olmaması için kompanzasyon salıncağın arkasına yardımcı bir itici koyma işlemidir.

Endüktif yük durumunda, fabrikalarda binlerce motor (bobin) çalışır. Bobinler doğası gereği akımı geciktirir. Salıncak yükselip geri gelirken, ağırlığıyla sallayan kişiyi geriye doğru zorlar. Sallayan kişi salıncağı durdurup ileri doğru itmek için yüksek bir güç harcar ve yorulur. Şebekede bu durumda kablolar ısınır, trafolar zorlanır.

Salıncağı havada tutmak ve yönünü değiştirmek için (manyetik alanı oluşturmak için) sürekli git-gel enerjisi harcamaktan, sallayan kişi salıncağı daha yukarı fırlatacak (aktif iş yapacak) gücü kendinde bulamaz yani şebeke çökmeye başlar. Bu yorucu durumu düzeltmek için salıncağın hemen önüne bir kondansatör (kapasitif yük) yerleştirilir. Kondansatör  akımı öne geçirir. 

Salıncağın arkasına yani kişinin yanına güçlü bir yay veya yardımcı bir kişi (kondansatör) koyulmuş sayılabilir. Salıncak geriye doğru gelirken, salıncağı sallayan kişi daha dokunmadan bu yay salıncağı karşılar, onun enerjisini emer ve salıncağı ileriye doğru fırlatır. Salıncağın geri dönüş ivmesini (reaktif gücü) artık salıncağı sallayan kişi göğüslemek zorunda kalmaz. Salıncak ile yay (bobin ile kondansatör) kendi aralarında bu enerjiyi paslaşır. Salıncak geriye gelir, yaya çarpar, yay onu ileri fırlatır. Salıncağı sallayan kişinin yani şebekenin tek yapması gereken, salıncak tam ileri giderken ona küçük bir dokunuşla (aktif güçle) yükseklik kazandırmaktır.

Kapasitif yük durumunda, sistemde çok fazla uzun yeraltı kablosu veya aşırı kondansatör olur. Bu sefer koyulan yay o kadar güçlüdür ki, salıncak daha salıncağı sallayan kişiye ulaşmadan çok erken bir zamanda ileriye doğru fırlatılır. Kişinin itme zamanlaması yine bozulur, çünkü kişi daha elini uzatırken salıncak çoktan ileri kaçmıştır. Kişi hava boşluğunu iter. Bu sefer de sistemi dengelemek için devreye şönt reaktör (bobin) sokulur. Yani aşırı güçlü yayın gücünü sönümleyecek, zamanlamayı tekrar sıfıra getirecek bir ağırlık eklenir. 

Kompanzasyon yapılmazsa, şebeke yorulur, kablolar işe yaramayan git-gel akımı taşımaktan ısınır, trafolar kapasitelerini doldurur, dağıtım ya da iletim şirketi reaktif ceza ortaya çıkarır. Gerçek iş yapacak enerjiye yer kalmaz verim düşer.  Kompanzasyon panoları, sistemin endüktif mi kapasitif mi olduğunu sürekli ölçer ve arkadaki yardımcı yayı tam ihtiyaç duyulan boyutta devreye alarak şebekenin sadece faydalı iş aktif güç yapmasını sağlar.